top of page

Langzaam ... maar zeker?

Madame Blogary
1 nov
7 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 2 nov

Een bespiegelend onderzoek naar slow living en moderne creatieve eenzaamheid. Hoe stille rituelen mijn persoonlijke proza vormen.


De filosofische kunst van heel weinig doen

De oude Grieken hadden scholē, de vrije tijd om na te denken over de grote vragen van het leven, filosofisch te debatteren en kennis na te jagen om de kennis zelf. De Romeinen, die de Grieken het intellectuele plezier nooit helemaal gunden, ontwikkelden hun eigen onderscheid tussen otium, tijd voor reflectie en persoonlijke bezigheden, en negotium, de zaken van het publieke en commerciĆ«le leven.


Toegegeven, die filosofische vrije tijd was grotendeels het voorrecht van mensen die zich geen zorgen hoefden te maken over hun eigen was, het avondeten of hun inkomen. Toch had het onderliggende idee iets aantrekkelijks: een leven dat het waard is om geleefd te worden, vraagt tijd om na te denken over wat het de moeite waard maakt.


Tweeduizend jaar later pieker ik over even diepzinnige vragen vanuit het comfort van mijn Parijse appartement.


Moet ik nu ontbijten, om 13.47 uur, of meteen doorschakelen naar de lunch? Telt koffie als maaltijd? En vanaf welk moment wordt de hele dag in pyjama een filosofische levensstijl in plaats van bewijs van twijfelachtige zelfdiscipline?


Of dit nu telt als filosofische contemplatie of gewoon als een zeer late start van de dag, blijft open voor discussie.


De tirannie van het afvinken

Ergens onderweg ontwikkelden we een eigenaardige verhouding tot tijd. We gingen er iets in zien dat je moet beheren, optimaliseren, sparen, uitgeven, verspillen of, bij voorkeur, te gelde maken.


Zelfs onze vrije tijd werd verdacht productief.


We wandelen niet meer gewoon. We tellen stappen. We doen hobby's niet meer voor het plezier. We maken er persoonlijke ontwikkelingsprojecten van. We rusten niet. We doen aan bewust herstel en checken 's ochtends enthousiast onze slaapscore, vermoedelijk om weer productievere versies van onszelf te worden.


En mochten we ons betrappen op absoluut niets doen, dan meldt zich onvermijdelijk een stemmetje om ons te herinneren aan de zeventien dingen die we in plaats daarvan zouden kunnen, moeten of horen te doen.


Ik ken die stem best goed. Ze heeft een indrukwekkende woordenschat, een formidabele werkethiek en absoluut geen gevoel voor humor.


Jarenlang mat ik mijn dagen af aan wat ik klaarkreeg. Afgeronde taken, gehaalde deadlines, vervulde verplichtingen. Een goede dag was een productieve dag. Een onproductieve dag was iets om uit te leggen, te rechtvaardigen of morgen goed te maken.


Tot het leven, met zijn gebruikelijke minachting voor mijn zorgvuldig opgebouwde aannames, me een heel ander tijdschema voorlegde.


Als het leven op de rem trapt

Er is een verschil tussen ervoor kiezen om te vertragen en ontdekken dat je nauwelijks nog keus hebt. Dat leerde ik op de harde manier nadat een ernstig ongeluk mijn leven op zijn kop zette. Ineens was het vertrouwde verband tussen intentie, energie en handelen niet meer vanzelfsprekend. Dingen die vroeger bijna automatisch gingen, vroegen concentratie, geduld en soms flink wat inspanning. Mijn lichaam en brein hadden blijkbaar besloten hun arbeidsvoorwaarden opnieuw te onderhandelen, zonder mij te raadplegen.


Herstel was geen sierlijke reis naar verlichting. Het was frustrerend, uitputtend, af en toe absurd en nadrukkelijk verstoken van inspirerende achtergrondmuziek. Het maakte van mij ook niet op wonderbaarlijke wijze een serene persoon die bij zonsopgang opstaat, mediteert naast een perfect gearrangeerd kopje kruidenthee en elke dag met dankbaarheid begroet.


Sommige ochtenden onderhandel ik nog steeds met mijn wekker. Op andere beginnen de onderhandelingen niet eens. Maar geleidelijk, en niet altijd vrijwillig, begon ik iets te bevragen wat ik altijd vanzelfsprekend had gevonden: waarom zou de waarde van een dag afhangen van hoeveel ik erin weet te proppen?


En wie bepaalt eigenlijk wat de moeite waard is?


Een Parijs experiment in slow living

Parijs is een interessante plek om over deze vragen na te denken.


Voordat ik hier kwam wonen, had ik nogal romantische ideeƫn over het Parijse leven. Ik zag lome middagen op terrassen voor me, filosofische gesprekken bij een glas wijn, excentrieke intellectuelen in boekwinkels en mensen die begrepen dat naar de wereld kijken die voorbijtrekt een volkomen respectabele manier is om een middag door te brengen.


Toen ging ik hier daadwerkelijk wonen.


Het blijkt dat Parijzenaars opmerkelijk drukke mensen zijn, vaak in een enorme haast om ergens te komen, ergens over te klagen of hun ongeduld te tonen aan wie ongelukkig genoeg in de weg staat. De metro is een dagelijkse oefening in competitief overleven, cafƩterrassen zitten vaak ingeklemd tussen verkeer en wegwerkzaamheden, en te lang blijven hangen boven een koffie voelt minder als een existentialistische bezigheid dan als een dure oefening in het bezetten van kostbare vierkante meters.


Ergens tussen het romantische ideaal en de dagelijkse werkelijkheid maakte mijn denkbeeldige Parijs van filosofische flaneurs plaats voor een stad van gehaaste voetgangers, toeterende scooters en mensen die een rood licht kennelijk als persoonlijke belediging opvatten.


En toch tonen zich onder het lawaai en het ongeduld af en toe sporen van dat verbeelde Parijs. Een rustig zijstraatje, een onverwachte binnenplaats, een boekwinkel weggestopt uit de drukte of een cafƩ waar niemand er bijzonder op uit lijkt mijn tafel terug te claimen.


Maar vaker speelt mijn experiment met creatieve eenzaamheid zich thuis af, met een laptop, een onredelijk aantal open browsertabs en een kop koffie die koud is geworden terwijl ik werd afgeleid door een fascinerende maar totaal ongerelateerde vraag.


De ene gedachte leidt naar de andere. Een woord stuurt me een etymologisch konijnenhol in. Een artikel roept een herinnering op. Een herinnering suggereert een verband. Voor ik het weet heb ik twee uur besteed aan het verkennen van een idee dat niets te maken had met wat ik eigenlijk wilde schrijven.


Was dat uitstelgedrag?

Mogelijk.

Was het verloren tijd?

Ik ben steeds meer geneigd te denken van niet.


De merkwaardige bezigheid van niets doen

Creatief werk heeft de nogal lastige gewoonte zich niet te gedragen als gewoon werk.


Je kunt drie uur aan je bureau zitten, vastbesloten iets briljants te produceren, en eindigen met hoofdpijn, een verzameling geschrapte alinea's en de plotselinge drang om je keukenkastjes te herordenen.


Of er verschijnt een idee terwijl je afwast, uit het raam staart of zonder bestemming door de stad dwaalt.


De geest vindt het blijkbaar niet altijd prettig om op commando te moeten presteren.


Enkele van mijn interessantste gedachten komen op momenten die voor een buitenstaander volstrekt onproductief zouden lijken. Een stille ochtend. Een rustig kopje koffie. Een paar minuten kijken hoe het licht over de daken schuift. De luxe om ƩƩn gedachte zich te laten ontvouwen voordat je naar de volgende rent.


Vroeger zag ik die intervallen als de ruimtes tussen zinvolle bezigheden.


Nu begin ik te vermoeden dat ze soms precies de plek zijn waar het zinvolle gebeurt.


Dat betekent niet dat elke middag in pyjama stiekem een daad van intellectueel genie is. Soms ben ik gewoon moe. Soms ontwijk ik iets. En soms is het vooruitzicht van niets doen een stuk aantrekkelijker dan het vooruitzicht van iets doen.


De truc is misschien om onderscheid te leren maken tussen rust, reflectie, vermijding en echte creatieve broeitijd, zonder van dat onderscheid weer een uitputtend zelfverbeteringsproject te maken.


De slow-livingindustrie, natuurlijk

Natuurlijk heeft onze hedendaagse cultuur een manier gevonden om vertragen om te vormen tot een competitieve bezigheid. Er zijn podcasts, retraites, cursussen, prachtig samengestelde ochtendroutines en complete socialemedia-accounts die ons leren langzamer te leven. Bij voorkeur in een minimalistisch huis met enorme ramen, smaakvolle linnen gordijnen, handgemaakt aardewerk en uitzicht op iets vaag Scandinavisch.


Blijkbaar vereist echte rust uitstekend interieurontwerp.


Ik heb niets tegen mooie omgevingen, geurkaarsen of ambachtelijk aardewerk. Maar ik vind het grappig dat een idee dat is gebaseerd op afstand nemen van de meedogenloze jacht op meer, een industrie is geworden die ons nog meer dingen aanbiedt om te kopen, te bereiken en te perfectioneren.


Zelfs sereniteit komt met een aanbevolen boodschappenlijstje. En terwijl we druk bezig zijn de perfecte trage ochtend te scheppen, riskeren we de nogal voor de hand liggende mogelijkheid te missen dat een doodgewone het net zo goed zou doen.


De mijne zijn in elk geval niet bijzonder fotogeniek. Er staat vaat in de gootsteen, er liggen boeken op tafels, onafgemaakte projecten strijden om aandacht en af en toe heb ik een existentiƫle crisis over de vraag of ik een mail voor of na nog een koffie beantwoord.


Toch heb ik ergens te midden van deze glorieuze onvolmaaktheid een ritme ontdekt dat steeds meer als van mij voelt.


Langzaam, misschien. Maar zeker?

Het probleem met de uitdrukking 'langzaam maar zeker' is dat ze vooruitgang belooft.


Ze suggereert dat we, ook in een rustig tempo, richting een herkenbare bestemming gaan. Elke kleine stap telt. Elke stille inspanning telt op. Uiteindelijk komen we ergens.


Een geruststellende gedachte, zeker voor iemand die een groot deel van haar leven omwegen heeft genomen. Maar wat als de bestemming niet altijd de kern is? Wat als sommige van onze waardevolste ervaringen juist die zijn die nergens meetbaar toe leiden?


Een gesprek dat verandert hoe we iemand zien. Een onverwachte ontmoeting die ons achterlaat met meer vragen dan antwoorden. Een middag waarin we een idee doordenken dat nooit een artikel wordt. Een stil moment waarop we merken dat het leven, ondanks alles, best interessant blijft.


Ik stel niet voor om ambitie, verantwoordelijkheid of het heerlijke gevoel van dingen af krijgen op te geven. Ik heb nog steeds plannen, projecten, deadlines en een manuscript dat hardnekkig weigert zichzelf af te maken.


Ik geloof alleen niet meer dat elk uur zijn bestaan moet rechtvaardigen met iets tastbaars.


Misschien zaten de oude Grieken er uiteindelijk toch niet zo ver naast. Niet omdat ze het geheim van niets doen hadden ontdekt, maar omdat ze inzagen dat contemplatie zelf een waardevolle menselijke bezigheid is. En misschien begrepen de Romeinen iets even belangrijks toen ze vrije tijd van zaken onderscheidden: een mens heeft ruimte nodig voor allebei.


Wat mij betreft ben ik de balans nog aan het zoeken. Sommige dagen schrijf ik uren. Sommige dagen dwaal ik rond, observeer, reflecteer of volg ik een intrigerende gedachte een konijnenhol in dat ik niet eens had opgemerkt. En sommige dagen zit ik om twee uur 's middags in pyjama en vraag ik me af waar de ochtend is gebleven.


Het verschil is dat ik dat laatste steeds minder als persoonlijk falen zie.

Een leven is tenslotte niet slechts een verzameling afgeronde taken. Het is ook de ervaring van in leven zijn terwijl we druk bezig zijn die taken af te ronden.


En als dat inzicht me iets langer kost dan verwacht, nou ...


Er is altijd nog morgen.


Bij voorkeur na het ontbijt.

Madame Blogary


Parijs, november 2026

Recente blogposts

Alles weergeven

Opmerkingen


bottom of page